Press

artikel in NRC Handelsblad-Interview with Daniel by Wenneke Savenije

Daniel Rowland organiseert kamermuziekfestival met ruimte voor avant-garde

Gepubliceerd: 9 augustus 2008 09:51 |

In het dorpje van zijn jeugd organiseert violist Daniel Rowland een kamer-muziekfestival. Met concerten en masterclasses van de legendarische violist Ivry Gitlis (85).

Door Wenneke Savenije

Daniel Rowland in het Amsterdamse Vondelpark ( Foto Roger Cremers )
 
Amsterdam, 9 aug. „Musici willen communiceren. Dat kan wat mij betreft nooit kleurrijk, eerlijk, ontroerend en extreem genoeg zijn.” Voor de Nederlandse violist Daniel Rowland (Londen, 1972) was dat vier jaar geleden de aanleiding om een eigen kamermuziekfestival op te zetten. Vandaag begint de vierde editie van het ‘Internationale Stift Muziekfestival’ in Weerselo, het idyllische dorpje nabij Oldenzaal in Twente, waar hij zelf ook opgroeide.

„Het Stift Festival, genoemd naar de abdij waarin we spelen, is een combinatie van kamermuziekconcerten en masterclasses”, zegt Rowland. Zo komen er topmusici als de legendarische vioolvirtuoos Ivry Gitlis (1922), de Engelse klarinettist Michael Collins, cellist Alexander Baillie, violist Ronald Hoogeveen, bassist Leon Bosch en pianist Frank van de Laar.

Rowland studeerde zelf bij onder anderen Davina van Wely, Viktor Liberman en Igor Oistrach, en volgde lessen bij Herman Krebbers, Ruggiero Ricci en Gitlis. In 1995 won hij het Oskar Back Concours en in 2007 werd hij primarius van het Brodsky String Quartet.

‘Bezieling’ is Rowlands muzikale toverwoord. „In het Concertgebouw val ik vaak in slaap, omdat er bijna geen momenten meer zijn van totale muzikale overgave. Die hoor je nog wel in het spel van de vioolvirtuozen uit het verleden. Je hebt natuurlijk slechte oude violisten, en goede nieuwe. Maar in het algemeen werd er in de vorige eeuw beter muziek gemaakt.”

Rowland besloot in Brussel zijn licht op te steken bij Igor Oistrach. „Hij heeft in de jaren zeventig geweldige opnames gemaakt van Bartok, Chausson, Sjostakovitsj en Tsjaikovski. Zijn vulkanische temperament vind ik een grote inspiratiebron.”

In Salzburg volgde Rowland lessen bij de oude Rugierro Ricci, wereldberoemd om zijn fantastische Paganini-opnames. „Ik wilde hem zijn geheim ontfutselen, maar hij had het vooral over streek, vingerzettingen en langzaam studeren.”

En bij Ivry Gitlis in Parijs leerde Rowland tot slot hoe je de muziek kan kleuren. „Voor hem is de stok een middel voor het bereiken van een eindeloos kleurenpalet, van het heeste gefluister tot de helderste klanken. Gitlis stamt nog uit de tijd dat musici grote persoonlijkheden waren. Hij is iemand die ramen open kan zetten die anders gesloten blijven.” Gitlis komt dit jaar voor de tweede keer naar Weerselo, waar hij niet alleen een masterclass geeft maar ook concerten speelt. Op een van de concerten toont Rowland ook oude filmfragmenten uit Gitlis’ carrière.

Ooit was het in 1972 gerestaureerde ‘Stift’ het kloppende hart van Weerselo. In de twaalfde eeuw bouwden de Benedictijnen hier een abdij, maar na een conflict met de paus scheidde het klooster zich in de vijftiende eeuw af van de orde. Het Stift werd een woonoord voor ‘juffers’, ongehuwde adellijke dames die veel geld inbrachten en boerderijen in de omgeving bezaten. Er stond een kerkje, een school en een gemeentehuis, die nog altijd het gezicht bepalen van dit beschermde middeleeuwse dorpsgezicht.

„Voor mij is het Stift een gewijde plek. Kort na mijn geboorte zijn we op Stift 23 komen wonen. Mijn ouders zijn in het kerkje getrouwd, ik heb er mijn eerste concerten gespeeld en mijn vader David Rowland, die componist was, ligt er begraven. Hij schreef zijn leven lang avant-gardemuziek. Zijn oeuvre is indringend, nooit zoetsappig. Tijdens het vorige Stift Festival speelde hij voor de laatste keer piano.”

Op maandag 10 augustus speelt Rowland zelf mee in de Nederlandse première van zijn vaders Strijkkwartet – een modern werk. Rowland zelf is net als zijn vader dol op de avant-garde. Hij houdt het meest van de muziek van de Tweede Weense School van Schönberg, Berg en Webern, vertelt hij.

„Maar het vervelende is dat de muziek van Bach, Vivaldi en Piazolla beter verkoopt dan Schönberg en Berg.” In de programmering van het Stift Festival komen zowel populaire als ‘moeilijke’ componisten aan bod. En zijn er sympathieke initiatiefjes als Pas de Deux – waarin ‘lievelingsduo’s’ van docenten en studenten samenspelen.

Rowland: „Zelf verheug ik me het meest op het Strijkoctet van Enesco en de Metarmophosen voor 23 strijkers van Richard Strauss.”

Stiftfestival, 9 t/m 16/8, Weerselo. Info en reserveren: www.stiftfestival.com

artikel en foto Tubantia- 11 aug '08

Stift International Music Festival

maandag 11 augustus 2008 | 03:03 | Laatst bijgewerkt op: maandag 11 augustus 2008 | 15:29

WEERSELO - Met een openingsconcert met bariton Henk Neven is zaterdagavond in de Stiftskerk het vierde Stift International Music Festival van start gegaan, dat nog duurt tot en met zaterdag. Het festival combineert concerten met internationale deelnemers met masterclasses die veelal worden gegeven door de musici die optreden.

Zowel in de Weerselose Stiftskerk, in het Koetshuis en de bijbehorende tuin, de Hofkerk en de muziekschool zijn de hele week door concerten te bezoeken. Voor het volledige programma kijk op:

www.stiftfestival.com

foto Rikkert

Artikel Herman Haverkate, Tubantia -aug. '07

 

Stift International Muziek Festival
Topmusici treffen elkaar op het Stift

door Herman Haverkate

Hij speelde er met autootjes en gaf er, als 12-jarig jochie, zijn eerste recital. Voor violist Daniel Rowland is het Stift in Weerselo een plek vol herinneringen. "Ik heb er vijftien jaar gewoond. Vanuit Londen, waar ik geboren ben, zijn we hier terechtgekomen. Als ik me ergens thuis heb gevoeld, dan was het op deze plek.".

Nu, zestien jaar later, is hij er terug. Niet alleen als violist, ook en vooral als organisator van een internationaal muziek-festival waaraan 45 musici uit de hele wereld deelnemen. Een week lang geven zij - in Weerselo en Oldenzaal - concerten en masterclasses. Speciale trekpleister is vioollegende Ivry Gitlis, een van de leermeesters van Rowland.
"Hij is al oud, maar van een vriend hoorde ik onlangs dat hij weer masterclasses gaf. Ik heb onmiddellijk de telefoon gepakt. Hij was heel enthousiast. Ik heb ontzettend veel aan hem gehad. Midden jaren negentig heb ik bij hem in Parijs een aantal lessen gehad. Het was alsof er een raam openging. Het is een ongelofelijk voorrecht dat we zo iemand hier kunnen hebben. Het aantal aanmeldingen is ook onmiddellijk gestegen."
Het is de derde keer dat Rowland het Stift Festival organiseert. Vergeleken met vorige edities is het aantal deelnemers verdubbeld. "Ik heb veel bijgeleerd. Toen ik hiermee begon, had ik geen idee hoe zoiets moest. Ik had alleen een droom: met vrienden uit de muziek een week lang verblijven op een plek waarvan ik weet dat hij ongelofelijk inspireert. Voor iedere musicus is het goed om op gezette tijden de hectiek van de stad te verlaten en je terug te trekken in een omgeving waar alleen de muziek spreekt. Het is de bedoeling dat iedereen die hier straks vertrekt, doodmoe is en een stoot nieuwe muzikale energie heeft gekregen."
De opzet van het festival is, vindt Rowland, redelijk uniek. Persoonlijke ervaringen met masterclasses, orkestcursussen en festivals vormen daarvoor de basis. "Het punt is dat al deze dingen meestal niet samengaan. Hier, in Weerselo, dus wel. De musici die er spelen, geven ook les, spelen samen met studenten en leiden ensembles en orkesten. In de loop van de week - als er een aantal dagen in masterclasses is gewerkt - wordt het aandeel van de studenten ook steeds groter."
De docenten zijn, stuk voor stuk, vrienden. Mensen met wie Daniel Rowland in het verleden concerten gaf en in ensembles speelde. Mensen zoals de pianist Frank van de Laar, de violisten Ronald Hoogeveen en Ilona Sie Dhian Ho, de cellist Jan Bastiaan Neven en, uiteraard, Ivry Gitlis. Gezamenlijk of alleen spelen zij onder meer het Strijkkwintet van Brahms en een compositie van Rowland‘s vader David (zondag), het Pianokwintet van Cesar Franck (maandag), een feestprogramma met bewerkingen van bekende klassieke stukken voor vier violen en contrabas (woensdag) en muziek van Elgar en Korngold (dinsdag), twee componisten die een herdenkingsjaar beleven.
Uiteraard is ook de oude meester Gitlis te beluisteren.
Woensdagavond vertoont hij in de Stiftkerk zijn kunsten. Rowland ziet er naar uit. "Hij is nog altijd een genie. Wat hij speelt, is vaak tot het laatst een verrassing. Ik heb hem lang niet gehoord. Op een gegeven moment was zijn invloed op mij zo groot dat ik bewust met de lessen bij hem gestopt. Dat hij nu - vanuit Parijs - naar Weerselo komt, de plek die me zo dierbaar is, ervaar ik als een heel bijzonder moment in mijn leven."

Rescencie 24 aug '07

Dont take a law from anybody, not even from yourself, zegt de bijna 85-jarige Ivry Gitlis, de meest eigenzinnige onder de Grote Violisten, tegen een meisje dat Paganini speelt tijdens zijn masterclass op het 3rd Stift Festival van violist Daniel Rowland in Weerselo en Oldenzaal. Met het gemak van een onnavolgbaar virtuoos in de bloei van zijn leven demonstreert Gitlis op zijn Strad hoe ze de lastigste passages kan studeren, zingend en acterend maakt hij duidelijk dat elke noot van Paganini opera is. Tussen de bedrijven door vertelt hij kleurrijke verhalen, vaak met een levensles, en voortdurend barst hij uit in een vrolijke schaterlach.

De Russisch-Israëlische Gitlis, op zijn vijfde ontdekt door Huberman en daarna student van Flesch, Enesco en Thibaud in Parijs, is een levende legende. De flamboyante romanticus trad op met alle groten der aarde, hij maakte fantastische opnames en was bevriend met Heifetz. Gitlis acteerde in films van Truffaut en Lelouch, speelde samen met uiteenlopende musici als Menuhin, Argerich, Stefan Grappeli en Dizzie Gillespie, reisde rond met lokale griot-bands in Afrika, en inspireerde vele jonge musici tot virtuositeit en ultieme muzikale passie.

Gitlis had nóg beroemder kunnen zijn als hij niet zo eigenzinnig was: een klassieke zigeuner, gespecialiseerd in a-typische fraseringen, altijd bezig elke noot uit zijn kluisters te bevrijden, in staat tot hemelse klanken, maar vaak ook krassend of hees fluisterend als de duivel.

Het muziekfestival van Rowland, sinds kort primarius van het Brodsky Quartet en een van onze meest interessante jonge violisten, trekt de aandacht door de gelukkige combinatie van goede leerlingen, uitstekende docenten en origineel geprogrammeerde concerten. Maar Gitlis is er de grote ster. Een dag lang laat de bejaarde maestro iedereen in onzekerheid over zijn beloofde optreden van die avond. Na een dag vol enerverende lessen is hij uiteindelijk toch nog bereid het openingsdeel uit Schumanns Pianokwintet te gaan repeteren. Gitlis klinkt als een vermoeide operadiva die haar stem wil sparen, en met zijn wispelturigheid bezorgt hij iedereen de zenuwen. Of hij zal spelen blijft tot op het laatst de vraag. Maar na de pauze van het avondconcert in het Stiftskerkje staat Gitlis achter in de kerk rek- en strekoefeningen te doen, op oude sportschoenen in een verkreukeld wit linnen pak. Hij loopt naar voren, pakt het publiek in met grappen en anekdotes om zijn zenuwen de baas te worden, en begint ineens op volle kracht te spelen. Hij inspireert een stralende Rowland, pianist Frank van der Laar, altvioliste Francien Schatborn en celliste Evelien Prakke tot twee delen Schumann op hoog niveau, en besluit zijn magische optreden met een ontroerend schorre versie van Kreislers Liebesleid. Hopelijk wordt Gitlis minstens honderd jaar, en komt hij volgend jaar weer in Weerselo demonstreren dat muziek veel méér is dan technische perfectie.